Organy administracji publicznej, sprzedając nieruchomości, mogą udzielać bonifikat od cen rynkowych, jeżeli sprzedaż tych nieruchomości następuje w jednym z celów wymienionych w art. 68 ust. 1 tej ustawy. Jeżeli jednak nabywca nieruchomości z bonifikatą dokona jej zbycia przed upływem 10 lat, organ będzie zobowiązany dochodzić zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. W odniesieniu do lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości swoisty zakaz ich zbywania wynosi 5 lat. Podobnie jak zbycie traktowane są przypadki wykorzystania nieruchomości na inne cele aniżeli uzasadniające udzielenie bonifikaty. W takiej sytuacji gmina lub Skarb Państwa uzyskuje roszczenie o zwrot zwaloryzowanej bonifikaty. Jednak bardzo często nabywca okazywał się niewypłacalny, stąd gminy wymagały ustanowienia hipoteki zabezpieczającej zwrot bonifikaty. W sprawie, którą zajął się Sąd Najwyższy, ustanowienia hipoteki odmówił notariusz. Jego zdaniem, nie można ustanawiać hipoteki kaucyjnej, gdyż po wykonaniu umowy sprzedaży, czyli wydaniu nieruchomości i zapłaceniu ceny, stosunek prawny między stronami wygasa. Przepis art. 102 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi bowiem, że hipoteka kaucyjna może w szczególności zabezpieczać istniejące lub mogące powstać wierzytelności z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą. Sąd rozpatrujący zażalenie gminy powziął wątpliwości i skierował pytanie do Sądu Najwyższego, który jednak stwierdził, że zwrot bonifikaty może być zabezpieczony hipoteką kaucyjną.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9.12.2005 r., sygn. akt III CZP 112/05.