Prawo pierwokupu stanowi zastrzeżenie pierwszeństwa przy kupnie oznaczonej rzeczy w razie, gdyby rzecz ta miała być komukolwiek innemu sprzedana. Zatem o prawie pierwokupu można mówić tylko wtedy, gdy właściciel chce sprzedać nieruchomość. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana wówczas osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona. Prawidłowy mechanizm funkcjonowania tej zasady wymaga, by zobowiązany pierwokupem sprzedawca w razie zawarcia umowy sprzedaży z osobą trzecią zawiadomił o tym niezwłocznie uprawnionego, któremu pierwokup obiecał w umowie lub któremu pierwokup przysługuje z mocy prawa. W przypadku współwłasności prawo pierwokupu pozostałym współwłaścicielom z mocy prawa przysługuje jedynie w przypadku sprzedaży udziału w nieruchomości rolnej pod warunkiem, że współwłaściciele prowadzą gospodarstwo rolne na wspólnym gruncie (art.166 kc). Dokładnie temat prawa pierwokupu oraz wszystkie przypadki, kiedy prawo do występuje, omówiła Pani Grażyna Różalska w artykule „Prawo pierwokupu nieruchomości", który ukazał się na łamach „Krakowskiego Rynku Nieruchomości” nr 1/2004 i którego treść dostępna jest też na stronach serwisu www.krn.pl w dziale „artykuły”.